Văn mẫu hay lớp 12

Soạn bài Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát

Đề bài: Soạn bài Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát

TIỂU DẪN

– Cao Bá Quát (1808 – 1855) tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường, Mẫn Hiên.

– Quê ở Bắc Ninh (nay thuộc Long Biên – Hà Nội).

– Ông mất trong cuộc khởi nghĩa chống lại chế độ phong kiến nhà Nguyễn.

– Cao Bá Quát là một nhà thơ có tài năng và bản lĩnh, đường người đương thời tôn là Thánh Quát.

– Thơ ông phản ánh nhu cầu đổi mới của xã hội Việt Nam trong giai đoạn giữa thế kỉ XIX.

– Cao Bá Quát đỗ cử nhân năm 1831, tại trường thi Hà Nội.

Bài ca ngắn đi trên bãi cát được hình thành trong những lần Cao Bá Quát đi thi Hội, qua các tỉnh miền Trung đầy cát trắng như Quảng Bình, Quảng Trị.

– Bài thơ viết theo thể hành. Đây là một thể thơ cổ, có tính chất tự do phóng khoáng.

– Bài thơ mượn hình ảnh người đi khó nhọc trên bãi cát để hình dung con đường mưu cầu danh lợi đáng chán ghé mà ông buộc phải theo đuổi cũng như sự bế tắc của xã hội nhà Nguyễn.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Câu 1.

Các yếu tố tả thực hình ảnh người đi trên bãi cát:

Bãi cát lại bãi cát dài,

Đi một bước như lùi một bước,

Mặt trời đã lặn, chưa dừng được

Lữ khách trên đường nước mắt rơi

– Hình ảnh bãi cát của thực tế dài và rộng miên man. Bãi nọ nối tiếp bãi kia. Phía trước mịt mờ, xa thẳm không thể nhìn rõ.

Xem thêm:  Tóm Tắt Vở Kịch Vũ Như Tô Của Nguyễn Huy Tưởng

– Người đi trên bãi cát ấy mệt mỏi rã rời, chán nản. Cát lún làm bước chân bước mãi không đi hết được bãi cát. Đến tối trời vẫn chưa vượt qua được bãi cát.

– Hình ảnh bãi cát và người lữ khách mệt mỏi đi qua bãi cát xuyên suốt bài thơ.

Ý nghĩa tượng trưng của những hình ảnh trên:

– Bãi cát sa lầy giống như con đường lập công danh trong xã hội bấy giờ. Con đường ấy cũng miên man, cũng rất dài và rộng nhưng tăm tối, mịt mờ.

– Người đi trên con đường công danh ấy cũng luôn phải chịu những khó khăn, thử thách và mỏi mệt.

– Qua đó, Tác giả thể hiện tâm trạng chán nản, rã rời khi cứ phải lao mình vào con đường công danh mờ mịt theo lối khoa cử cũ kỹ, rườm rà.

Câu 2.

Nội dung và sự liên kết ý nghĩa của sáu câu thơ:

Không học được tiên ông phép ngủ

Trèo non, lội suối, giận khôn vơi!

Xưa nay phường danh lợi

Tất tả trên đường đời

Đầu gió hơi men thơm quán rượu

Người say vô số, tỉnh bao người?

– Trên con đường danh lợi có vẻ đầy hào hoa, lợi lộc nhưng lại khiến cho người ta mệt mỏi, chán nản rã rời vì những lối thi cử cũ kỹ, lạc hậu và khó đạt được điều mình muốn.

– Cao Bá Quát cũng đi theo lý tưởng cao đẹp và ước mơ về danh vọng nhưng khi phải trải qua quá nhiều gian nan, thử thách, ông chán nản Tất cả trên đường đời.

– Ông tự nhận thấy men say của danh vọng đã cuốn theo bao người. Trong số đó, rất nhiều người đã mê muội, tự đưa mình vào bãi cát lún chân không có đường ra.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về bệnh thành tích

Câu 3.

Tâm trạng của lữ khách khi đi trên bãi cát:

– Chán nản, mệt mỏi rã rời.

– Muốn buông bỏ để thoát khỏi những bãi cát lún và xa xăm, mịt mờ.

Tầm tư tưởng của Cao Bá Quát thể hiện qua tâm trạng đó:

– Tác giả cũng chán nản con đường công danh mình đang theo đuổi. Ông muốn thoát khỏi lối thi cử cũ kỹ, lạc hậu.

– Ông tự nhận thấy mình cần phải thoát khỏi con đường đó, tự tìm cho mình một con đường mới.

– Câu thơ cuối cho thấy tâm trạng nhà thơ vừa chua xót vừa muốn buông xuôi và dừng lại: Anh đứng làm chi trên bãi cát?

Câu 4.

Ý nghĩa nhịp điệu bài thơ đối với việc diễn tả cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật trữ tình:

– Nhịp thơ thay đổi liên tục, linh hoạt từ 2/3, 3/5, 4/3… gắn liền với mạch cảm xúc của người lữ khách và cũng là của chính tác giả.

– Nhịp thơ thể hiện sự trùng trùng điệp, rộng lớn, mịt mờ của bãi cát trải dài.

– Đồng thời thể hiện tâm trạng chán nản, rã rời của tác giả trên con đường công danh mình đang đi.

– Nhịp thơ có khi ngắt quãng giống như bước chân mỏi mệt chỉ muốn dừng lại để nghỉ ngơi, không bước nữa.